Fason Statik Proje Nasıl Yaptırılır? Adım Adım Süreç (2026)

Fason statik proje nedir?

Fason statik proje, statik hesabın, taşıyıcı sistem modelinin ve donatı çizimlerinin bulunduğunuz yerdeki proje ofisinin dışında, uzaktan çalışan bir mühendislik ekibine yaptırılmasıdır. “Fason” günlük dilde kullanılan bir kelimedir; hukuki bir kavram değildir. İki durumda kullanılır:

• İş sahibi için: Arsa sahibi ya da müteahhit, bulunduğu ilde işi zamanında ve doğru teslim edecek bir statik proje bürosu bulamıyor veya mevcut ofisi projeyi geciktiriyor.
• Meslektaşlar arasında: Kendi müellifi olan mimarlık ofisi ya da mühendislik bürosu, yoğun dönemde hesap ve çizim üretimini dışarıdan destekle karşılıyor.

Bu yazı ilk durumu, yani projeyi bir mühendislik ekibinden fason yaptırmak isteyen iş sahibini anlatır. Meslektaş desteği için Fason ve İmzalı Statik Proje sayfamıza, tüm fason hizmetlerimiz için Fason Proje — Tüm Türkiye sayfamıza bakabilirsiniz. Her iki durumda da en önemli soru aynıdır: projeyi kim imzalıyor? Proje müellifliği ve fenni mesuliyet imzayı atan mühendistedir.

Fason statik proje kimler için uygun, ne zaman mantıklı?

8 adımda fason statik proje süreci

1. İhtiyacınızı ve imar durumunu netleştirin

Statik projeye başlamadan önce üç şeyi bilmeniz gerekir: yapının kaç katlı ve ne amaçlı olacağı (konut, ticari, depo, ahır), taşıyıcı sistemin betonarme mi çelik mi olacağı ve arsanın imar durumunun bunu karşılayıp karşılamadığı. İmar durumu belgesi emsal (KAKS), TAKS, kat adedi, yapı yüksekliği ve çekme mesafelerini gösterir. İmara aykırı bir mimari projenin statik projesi de onay alamaz. Emsal hesabını emsal ve KAKS rehberimizde, arsanıza kaç m² ev yapabileceğinizi emsal-TAKS yazımızda anlattık; hızlı ön hesap için TAKS-KAKS aracını kullanabilirsiniz.

2. Mimari projeyi hazırlatın ya da eldekini toparlayın

Statik proje, mimari projenin üzerine kurulur: kolon ve perde yerleri, kiriş düzeni ve döşeme tipleri mimari plana göre belirlenir. Bu yüzden mimari projede aks ölçülerinin, kat yüksekliklerinin, merdiven ve asansör boşluklarının ve kesitlerin tutarlı olması gerekir. Dosyanızı göndermeden önce mimari DWG kontrol listemize göz atın; aks ve ölçü hataları statik projede en çok zaman kaybettiren sorundur. Mimari projeniz yoksa mimari ve statik projeyi aynı ekipte yürütmek revizyon trafiğini azaltır: mimari proje hizmeti.

3. Zemin etüdünü yaptırın

Statik hesabın iki temel girdisi vardır: parselin deprem parametreleri ve zemin bilgisi. TBDY 2018’de tasarım depremi, AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası’ndan parselin enlem-boylamına göre alınır; zemin sınıfı (ZA–ZE) ve taşıma gücü ise parselde yapılan zemin etüdünden. Etüdü binanın bulunduğu ildeki bir jeoloji ya da jeoteknik firma hazırlar; fason çalışmada saha gerektiren tek yerel kalem budur. Ayrıntılar için zemin etüdü nedir yazımızı okuyabilirsiniz. Etüt raporu gelmeden ön model ve maliyet tahmini yapılabilir; ancak idareye girecek kesin proje etüt değerleriyle tamamlanır.

4. Teklif alın; müellifi ve kapsamı karşılaştırın

Teklifleri yalnız fiyata göre kıyaslamayın. Aynı kapsamı karşılaştırdığınızdan emin olmak için her teklifte şunlara bakın:

• Projeyi kim imzalıyor (müellif kim)?
• Hesap raporu ve donatı çizimleri kapsamda mı?
• İdare kaynaklı revizyonlar kapsamda mı, kaç tur?
• Teslim tarihi yazılı mı?
• Hangi dosyalar teslim ediliyor (PDF, DWG)?
• Ödeme planı nasıl?

Oda tarifelerine göre asgari bedeli İMO statik proje bedeli hesaplama aracından görebilir, projenin neleri kapsadığını statik proje nedir, neleri kapsar yazımızdan okuyabilirsiniz.

5. Sözleşme ve ön ödeme

Fason çalışmada yüz yüze görüşme olmadığı için yazılı sözleşme daha da önemlidir; sözleşmeye yazılacaklar aşağıda ayrı bir bölümde listelendi. Özkaya Mühendislik’te bedelin %50’si sözleşmede, %50’si teslimde alınır; kapsam, revizyon sayısı ve teslim tarihi ödemeden önce yazılı hale gelir.

6. Modelleme ve hesap

Mühendis taşıyıcı sistemi kurgular (kolon, kiriş ve perde yerleşimi), bilgisayar ortamında modeller (ideCAD, SAP2000 gibi yazılımlar), TBDY 2018 kapsamında deprem hesabını yapar ve elemanları TS 500’e göre boyutlandırır. Modelleme sırasında mimariyle uyumsuzluk çıkarsa (örneğin bir kolonun mekânı bölmesi) size dönülür ve çözüm birlikte seçilir. Yönetmelik için TBDY 2018 rehberimize bakabilirsiniz.

7. Donatı çizimleri ve iç kontrol

Hesap bittikten sonra kalıp planları ile kolon, kiriş, döşeme, temel ve varsa perde donatı detayları çizilir. Etriye sıklaştırma bölgeleri, kanca detayları ve bindirme boyları bu paftalarda gösterilir; şantiyede demirciler bu çizimlere göre çalışır. Etriye, çiroz ve donatı terimlerini merak ediyorsanız çiroz nedir, etriye nedir, donatı nedir yazımıza bakın. Teslimden önce proje iç kontrolden geçer: model-çizim uyumu, donatı oranları ve yönetmelik sınırları kontrol edilir.

8. Teslim, idare onayı ve revizyon

Hesap raporu ve paftalar PDF ile DWG olarak, idarenin istediği dosya düzeninde teslim edilir. Ruhsat başvurusu binanın bulunduğu yerdeki yetkili idareye yapılır (yapı ruhsatını hangi idare verir). İdare eksik ya da hata bildirirse revizyon yapılır; en sık red nedenlerini statik proje red sebepleri yazımızda topladık. Onaydan sonra şantiye aşamasında temel üstü vizesi ve beton kontrolü (EBİS) gündeme gelir.

Fason statik proje süreci: özet tablo

Fason statik proje sözleşmesinde mutlaka yazması gerekenler

• Projeyi imzalayacak müellifin adı, unvanı ve oda kaydı
• Kapsam: statik hesap raporu, kalıp planları, temel, kolon, kiriş, döşeme ve varsa perde donatı detayları
• Teslim edilecek dosyalar ve formatlar (PDF, DWG)
• Teslim tarihi ve gecikme halinde ne olacağı
• Revizyon kapsamı: idare kaynaklı düzeltmeler dahil mi, kaç tur?
• Mimari projede sonradan yapılacak değişikliklerin ek iş sayılıp sayılmayacağı
• Ödeme planı (örneğin %50 sözleşmede, %50 teslimde)
• Zemin etüdü ve mimari projenin kimden alınacağı
• Onaydan sonra şantiyede çıkan uygulama sorularına kimin cevap vereceği

Fason statik proje fiyatı neye göre belirlenir?

Sabit bir “metrekare fiyatı” yerine şu değişkenler fiyatı belirler:

• Toplam inşaat alanı ve kat adedi
• Taşıyıcı sistem türü (betonarme, çelik, karma) ve düzensizlikler
• Mimari karmaşıklık: konsollar, asma katlar, geniş açıklıklar
• Zemin ve deprem parametreleri
• Teslim süresi ve revizyon kapsamı
• Çalışma modeli: imzalı proje tam bedel, teknik destek birim işçilik

Asgari bedeli İMO statik proje bedeli hesaplama ve mimari proje bedeli hesaplama araçlarından görebilirsiniz. Ruhsat sürecinin toplam maliyeti için ruhsat toplam maliyet hesaplayıcısı işinize yarar. Bu araçlar asgari düzeyi gösterir; net teklif dosyanıza göre verilir. Teklifleri karşılaştırırken en düşük fiyatın hesap raporunu, revizyonu ya da donatı çizimlerini kapsam dışı bırakıp bırakmadığına mutlaka bakın.

İmzalı proje mi, teknik destek mi?

Bireysel yapı sahibiyseniz aradığınız büyük olasılıkla Model 1’dir. Ayrıntıları Fason ve İmzalı Statik Proje sayfamızda bulabilirsiniz.

Fason statik proje yaptırmadan önce sorulacak 10 soru

1. Müellif kim? Projeyi imzalayan kişi, projeden sorumludur.
2. Oda kaydı ve yetkisi güncel mi?
3. Hangi yönetmeliğe göre hesap yapılıyor? Yeni yapılar için TBDY 2018 ve TS 500.
4. Hangi yazılım kullanılıyor? ideCAD, SAP2000 gibi yaygın ve doğrulanabilir yazılımlar.
5. Hesap raporu teslim ediliyor mu? Kontrol edebilmeniz için gerekir.
6. Donatı çizimleri kapsamda mı? Etriye ve kanca detayları dahil olmalı.
7. Revizyon kapsamı ne? İdare kaynaklı düzeltmeler dahil mi?
8. Teslim tarihi yazılı mı?
9. Ödeme planı ne? Teslimden önce ödenen kısım makul mü?
10. Onaydan sonra kim sorumlu? Şantiyede çıkan sorulara kimin cevap vereceği baştan belli olmalı.

Fason statik projede sık yapılan 7 hata

1. Mimari proje tamamlanmadan statik projeyi başlatmak; her mimari değişiklik yeni hesap demektir.
2. Zemin etüdü olmadan kesin proje beklemek.
3. Teklifi yalnız fiyata göre seçmek; kapsamı karşılaştırmamak.
4. Müellifin kim olduğunu sormamak.
5. Hesap raporunu ve donatı çizimlerini teslim almamak.
6. Revizyon kapsamını sözleşmeye yazmamak.
7. Şantiyede donatı çapını ya da aralığını statik müellifine sormadan değiştirmek; her değişiklik projeye işlenmelidir.

Özkaya Mühendislik ile fason statik proje süreci

Özkaya Mühendislik olarak Acıpayam/Denizli merkezliyiz ve Türkiye’nin her ilinde fason statik proje hazırlıyoruz. Projeyi imzalayan mühendis ve mimar Ali Osman Özkaya’dır; hesapları ideCAD, SAP2000 ve Tekla Structures ortamında TBDY 2018, TS 500 ve ÇYTHYE 2016’ya göre yürütüyoruz.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler ve hizmetler

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır. Projeniz için bağlayıcı bilgi; parselin imar durumu, zemin etüdü ve idarenin talepleri doğrultusunda proje aşamasında netleşir.